Kunst in de klas

“Logica brengt je van A naar B, verbeelding brengt je overal.”
– Albert Einstein


Kunstprojecten op scholen
Scholen ontvangen cultuurbudgetten, ook voor projecten van Beroepskunstenaars in de Klas (BIK). Ik begeleid de groep op integrale wijze bij diverse stappen van een creatief proces. En geef naast beeldende vermogens ook idee-ontwikkeling en sociale interactie de ruimte.

Fotografie en organische/gevonden materialen
Als BIK-begeleider verzorg ik projecten in het basisonderwijs, waarbij globale en lokale verbanden tastbaar onderzocht worden. Kinderen onderzoeken en ervaren mogelijkheden van de 21e eeuw. Middels fotografie en (manuele) mixed media worden thema’s als duurzaamheid, grondstof(her)gebruik en sociale economie benaderd. Projecten zijn vormgegeven in lijn met kerndoelen voor cultuureducatie. Naast creatieve ontwikkeling spelen het milieu (in de buurt) en het culturele erfgoed een rol.

Creatieve groepsdynamica
Een inclusieve groepsdynamiek draagt bij aan de geestelijke rust en artistieke ontwikkeling van kinderen. Kinderen vinden het van nature prettig om zich creatief te ontplooien en zoeken soms naar hun eigen werkwijze daarin. Door kinderen in hun maakproces te stimuleren, ervaren ze scheppende krachten en bouwen zij zelfvertrouwen op. Door kinderen in beelden te laten werken, ontstaan er nieuwe en zichtbare verbanden. Wat resulteert in dynamische gesprekken over onderwerpen.
Het werken in individueel- en groepsverband wordt afgewisseld. De groepsdynamica vormt een waardevol onderdeel in het project. Om out-of-the-box te experimenteren is een betrokkenheid nodig, zodat ieder kind zich gewaardeerd voelt. Vragen worden open geformuleerd en kinderen leren om eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Beeldig Kind
Door ervan uit te gaan dat kinderen van nature compleet zijn, kan ik hen aanspreken op grenzen en mogelijkheden. In ieder kind schuilt een behulpzame, enthousiaste, stoere, kwetsbare of andere deelnemer. 
Kinderen leren van eigen stappen en resultaten, door dit op bepaalde momenten met elkaar te delen. Ik bevorder open dialoog en idee-uitwisseling over bevindingen tussen kinderen. Kinderen brainstormen (in groepjes) voordat zij aan een kunstwerk beginnen.
Ik bied inspirerende voorbeelden, die speels laten zien hoe de globale wereld(economie) in contact staat tot hun leefwereld. Van welke grondstoffen zijn producten gemaakt? Vervolgens creëren zij verhalen en structuren, met zelf gevonden natuurlijk of gerecycled materiaal. Door op de aangeboren nieuwsgierigheid van kinderen te varen, ontstaan er verrassende ideeën en verbeeldingsrijke kunstwerken. 

Kinderen mogen buiten lijntjes kleuren. Er wordt rekening gehouden met unieke kenmerken, zonder te labelen. Ik focus niet meer/minder op rugzak-kinderen. Ik zie veeleer in het moment welke extra begeleiding het kind eventueel nodig heeft. En tracht kinderen onvoorwaardelijk te accepteren via een empathische sfeer. Ik nodig de groep uit te werken vanuit die basisregels. 

Schelp-opener

Kinderen maken een creatieve reis via een project. De klas werkt naar een eindresultaat met kunstwerken die onderlinge verbanden tonen. 


Kan een schelp verrassend gecombineerd worden met bijv. een blikopener? Natuur en gebruiksvoorwerpen smelten samen tot een wonderlijk object zoals een schelp-opener. Dit kan een volgende les verwerkt worden in een pop-up achtergrond. Kinderen gebruiken diverse vermogens.

Deze kunstwerken zijn ca 10 cm hoog en gemaakt tijdens het project Nachtlandschap bij een Jenaplan school uit Amsterdam-West. De school werd verrast door de onverwacht fijne motoriek van de 3 kleuterklassen. Ik daag kinderen uit en spreek hen aan op hun potentie, ook al valt een vaardigheid buiten de vooropgestelde doelen van een school.

Wereldorientatie om de hoek
De klas wordt op maat begeleid bij brainstorm sessies en dialogen, die als inspiratiebron voor te maken kunstwerken dienen. De opdrachten hebben als doel om kinderen zich bewust te laten worden van lokale biodiversiteit en bronnen, in een wereld die globaal verbonden is. De buurt rond de school functioneert als een proeftuin, waar materialen zoals plastic dopjes, schroefjes of steentjes verzameld worden.
Kunstwerken worden gemaakt met gebruik van: fotocollages, (zelf)portret, tekening of een landschap opgebouwd met gevonden materialen. Deze kunstwerken komen terug in een video of fotowand. 

Dieren middenbouw

Wisselwerking tussen groepsproces en individueel kunstwerk 
– De kinderen ervaren ruimte om persoonlijke ideeen te ontdekken, uit te wisselen en tastbaar uit te drukken in een kunstwerk.
– De kinderen reflecteren op het werkproces. Het creatieve proces vormt een inhoudelijk startpunt. Het project groeit en rijpt op basis van onderlinge interactie.
– De ontstane samenhang tussen kunstwerken van diverse kinderen, wordt zichtbaar gemaakt in de eindpresentatie.

Compassie en creativiteit tussen kinderen (en leerkracht)
In projecten onderzoeken de kinderen hun leefwereld en ontwerpen zij de toekomst. Er ontstaan gaandeweg nieuwe verbanden en voorstellingen. Zo kan een docent tijdens een les (als deelnemer of assistent) mee gaan in de ontdekkingsreis van de kinderen. Zij beleven de klas van onderaf. De kinderen ontwikkelen en evalueren op stappen die voor hen betekenisvol of plezierig zijn. Naast creatieve vermogens van het brein worden er in de klas sociaal-emotionele en verbale vaardigheden ontwikkeld. Kunst kan fijne en moeilijke kanten van het bestaan in perspectief plaatsen. Brainstorm sessies kunnen de relatie tussen klas en leerkracht een boost geven.

Communicatie met de school
Projecten worden zorgvuldig met een school en bouw afgestemd. Zo kan er een klassenthema verwerkt worden in de les. Lessen worden voorbereid middels een lesopzet; de aanpak en doelen worden vooraf gedeeld met docenten. Er worden visuele voorbeelden gemaakt die kinderen wegwijs maken of inspireren.

Kunstworkshops en doorlopende projecten op scholen
– Eenmalige workshopmiddag (vaste les met thema recycling) | Ca 3 uur voor 350,-
– Kunstproject in de klas | Wekelijkse lessenserie van ca 5 a 7 lessen voor ca 1500,-
– Inval via Lukida in de regio Deventer/Apeldoorn/Zwolle (per februari 2022)

Prijsindicatie voor projecten op maat
Het uurtarief voor de kunstlessen bedraagt 60,-  en bij voorbereidend werk 30,-. Een kunstproject bevat conceptontwikkeling, materiaal voorbereiding, overleg en fotografie-presentaties. Projectprijzen zijn all in.

Kunst, privacy & PR
Bijzondere momenten uit het werk(proces) van kinderen, leg ik vast. Docenten kunnen vooraf een lijstje opgeven met namen van kinderen die niet extern of herkenbaar in beeld mogen. Vaak zijn ouders en kinderen trots op het project. Het levert een opbouwende bijdrage aan de ontwikkeling van het kind of de school.

Kunstproject in de klas – ca 5 lessen x 1,5 uur

  • Toverzee | Help mee om een grote zee te knutselen van gerecyclede spullen en materialen. Wil je ook een keer gefotografeerd worden? De zee wordt een decor waar je in kan lopen, drijven, skaten, vliegen of… Wat verzin jij?
  • Biodromen | Fotonegatieven bewerken en de natuur in de buurt in, zie nieuws

Eenmalige workshopmiddag

  • Steppen door het culturele landschap
  • Portret met de natuur
  • Toverzee (aangepaste les)

Voorbeeldproject  De Ark van Rotterdam
De eindpresentatie toont een verhaal met reizende kunstwerken.

Achtergrond en werkervaring

Kunst en kinderen: een creatieve en sociale synergie
Als kunstenaar en fotograaf ben ik actief op diverse terreinen en bijgaand werkzaam geweest in de sociale sector. In 2006 studeerde ik (HBO) af aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag. Ik heb mijn werken internationaal en lokaal tentoongesteld, van Los Angeles, Berlijn en Brussel tot Olst en het Oosterpark Amsterdam. Naast het vervaardigen van autonoom werk, verzorg ik fotografie voor particulieren en organisaties. Ik nodig kinderen om hun grenzen te verleggen en voor zichzelf op te komen.

Als tiener werkte ik vanaf mijn opleiding Sociaal Pedagogisch Werk 4 met groepen kinderen en volwassenen. Ik ontwikkelde een sociaal bewustzijn in de antroposofische zorgsector. Op de kunstacademie opende mijn hart zich nog verder, om ook groots en bewust voor mijn eigen creatieve pad te zorgen.
Vanaf 2009 geef ik naschoolse kunstworkshops, wat me motiveerde om in het onderwijs kunstprojecten te verzorgen. In 2016 voltooide ik de post-HBO opleiding Beroepskunstenaar in de Klas (BIK). Het bieden van kunstprojecten op scholen verrijkt mijn fotopraktijk. Ook staat het werken met kinderen in verbinding met mijn moederschap en voormalige werkervaring in de culturele, hoogwaardige en natuurlijke kinderopvang in Amsterdam. Kinderen leren en werken intuïtief en onbevangen; te gek!

Natuurlijke verbanden
De onderzoekende benadering van kinderen, inspireert. Een mislukt experiment kan inzicht geven, hoe een constructie ook andersom gemaakt kan worden. Mijn praktijk speelt met thema’s rond interculturele beeldvorming, natuurlijke grondstoffen en sociale economie. Kinderen kunnen lokale/globale onderwerpen pakkend en intuitief verbeelden, met fotografie als herkenbaar medium. Resultaten worden passend gepresenteerd in de klas.

Leven en werk
Naast mijn wondere gezin, haal ik inspiratie uit gemaakte werkreizen en de roots van mijn oudste dochter in Tanzania. Ik ben geboren in een ondernemend nest, met continu oog voor duurzaam leiderschap en impact. Mijn eigen pas is meer artistiek verlopen. Door persoonlijke levenservaring geloof ik in gemeenschappelijke waarden, die van binnen uit ontstaan en sterker ingebed raken. Het individu en de groep gaan een authentieke wisselwerking aan, ook in de klas. Zo wordt groei een inspirerend en vernieuwend proces dat niet vooraf bedacht kan worden. Als vanzelf spelen wederkerigheid en respect een belangrijke rol. Ik bewaak een open sfeer in de ruimte (met heldere en warme grenzen) om kinderen te helpen vrijuit te creëren. Ieder persoon draagt een deel in zich, om een collectief verhaal te verrijken. Ik vind het heerlijk om me in die wereld van kinderen te verdiepen en hen te steunen in hun ontdekkingsreis.

Ontdekken 
Kunst is in staat om het lichte en ook duistere tastbaar te maken. Ik werk vanuit een oprechte en open houding. Cultuur, filosofie, media, kunst en poëzie benader ik als een bron van wijsheid voor alledag. Ik geef kinderen ruimte om speels en gevoelig te zijn, omdat dit de rust in de groep bevordert. Het is een kunst om prestaties van kinderen te zien ontstaan, door met hun onderzoekende aard en natuurlijke proces mee te bewegen.

Kunstproject op uw school (of bibliotheek/BSO)?
Vraag voor meer informatie een flyer aan of neem per mail of telefoon contact op om een kunstproject te bespreken. Heeft u uw wensen helder of zoekt u nog naar inspiratie? Liefst stem ik een plan nader af op uw locatie. Zo kan ik de sfeer proeven of omgeving bekijken. U ontvangt een vrijblijvende offerte met prijsopbouw. Bij uitvoering volgen er een evaluatie en expositie met prints en/of een video door de kinderen.

Mathilde Evaline Jansen

Kunstwerk van een kind tijdens een workshopreeks over Het Heelal in Amsterdam Noord, in opdracht van Stichting Wijsneus